Brauer Việt Nam - Website độc quyền của Brauer tại Việt Nam
187 Nguyễn Tuân, Thanh Xuân, Hà Nội

Diếu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị tiêu chảy? Mẹ nên ăn gì?

94 Lượt đọc: | 26/03/2018

Tiêu chảy là một trong những triệu chứng thường gặp nhất của các bệnh về tiêu hóa ở cả người lớn và trẻ em. Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy lại càng nguy hiểm do tỷ lệ nước trong cơ thể trẻ cao hơn người trưởng thành (77% so với 70%) khiến những đối tượng này nhạy cảm hơn với hiện tượng mất nước và điện giải.

Tiêu chảy cấp gây mất nước nhanh chóng có thể dẫn đến trụy tim mạch, thậm chí tử vong nếu không được xử lý kịp thời. Tiêu chảy mạn tính ít nguy hiểm hơn nhưng ảnh hưởng thường kéo dài, có thể khiến trẻ không hấp thu đủ dinh dưỡng từ thức ăn hàng ngày, lâu dần gây còi xương, suy dinh dưỡng, chậm phát triển chiều cao. Trẻ cũng dễ bị ốm vặt vì cơ thể thiếu các Vitamin và chất khoáng khiến hệ miễn dịch hoạt động kém hiệu quả.

trẻ sơ sinh bị tiêu chảy

Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy

Nguyên nhân gây tiêu chảy ở trẻ sơ sinh

Chính hệ miễn dịch non nớt và một hệ vi sinh vật đường ruột chưa hoàn thiện là yếu tố thuận lợi để các tác nhân bên ngoài có thể xâm nhập và gây bệnh cho trẻ. Trẻ sơ sinh có thể bị tiêu chảy do nhiều nguyên nhân, mà thường gặp nhất là do những nhóm nguyên nhân sau:

Nhiễm khuẩn tiêu hóa: chúng ta đều biết rằng vi khuẩn có ở khắp mọi nơi, vì thế chúng có thể dễ dàng tiếp cận và xâm nhập vào đường tiêu hóa của trẻ nếu các mẹ bỉm sữa không đảm bảo các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm khi chăm sóc và cho trẻ ăn.

Nhiễm khuẩn tiêu hóa đặc biệt nguy hiểm vì triệu chứng tiêu chảy cấp thường diễn biến nhanh và rầm rộ, kèm theo nôn mửa, sốt ra mồ hôi khiến tình trạng rối loạn điện giải càng thêm trầm trọng. Nhiễm Salmonella và tụ cầu vàng là hai loại nguyên nhân thường gặp nhất.

Tiêu chảy cấp do Salmonella: vi khuẩn Salmonella gây bệnh thương hàn, có sức đề kháng tốt ở ngoại cảnh. Chúng có thể sống được vài tháng trong đất, trong nước sống được vài tuần, và sống được 2-3 tháng trong thực phẩm đông lạnh và những thực phẩm có độ mặn cao. Không những thế, chúng còn có thể có mặt trong thức ăn và nhân lên mà không làm thay đổi màu sắc, mùi vị của thực phẩm khiến chúng ta khó mà phát hiện được.

Tiêu chảy cấp do tụ cầu: tác nhân gây bệnh là ngoại độc tố của tụ cầu vàng. Ngoại độc tố này có tính chịu nhiệt rất cao (ở 100 độ C cần 1-2h mới phân hủy được) và cũng không làm thay đổi mùi vị của thức ăn. Chính vì thế, khi pha sữa cho trẻ nên dùng ngay, không nên để lâu vì nếu sữa bị nhiễm khuẩn thì dù chúng ta có đun sôi hay hâm nóng lại thì độc tố vẫn tồn tại và có thể gây bệnh cho trẻ [1].

Tiêu chảy do Rotavirus: đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các ca tiêu chảy phải nhập viện ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 3 tuổi. Virus lây lan từ người bệnh hoặc người lành mang bệnh theo đường tiêu hóa qua thức ăn, nước uống gây tiêu chảy tóe nước (đây là đặc điểm quan trọng để phân biệt tiêu chảy do Rotavirus và do những căn nguyên khác), thường kèm theo nôn và sốt, gây rối loạn nước và điện giải rất nhanh.

Rotavirus có thể bám trên quần áo, tã lót, đồ chơi và các vật dụng khác. Trẻ dưới 3 tuổi dễ mắc tiêu chảy cấp do virus Rota vì thói quen khám phá thế giới bằng… miệng của chúng khiến nguy cơ đưa virus vào cơ thể tăng lên.

Nhiễm ký sinh trùng: tiêu chảy do ký sinh trùng thường gây ra bởi các loại ký sinh vật đơn bào sống trong đường tiêu hóa, gồm Giardia lamblia, Cryptosporidium và Entamoeba histolytica. Thêm vào đó, giun đũa và giun kim cũng là các tác nhân gây tiêu chảy mạn tính thường gặp.

Tiêu chảy do phản ứng phụ của thuốc: kháng sinh là nguyên nhân phổ biến nhất. Kháng sinh không chỉ trực tiếp gây rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột khi dùng để điều trị nhiễm khuẩn ở trẻ, mà một số loại kháng sinh (điển hình là Metronidazol, Chloramphenicol và kháng sinh nhóm Quinolone) có thể theo sữa mẹ vào cơ thể trẻ khi người mẹ dùng thuốc khiến trẻ bị tiêu chảy.

Ngoài ra một số loại thuốc chống tăng huyết áp, thuốc kháng acid chứa Magie, nhiều loại thuốc chống ung thư đều có thể là nguyên nhân gây bệnh.

Bệnh đường ruột khác: bệnh Crohn’s, viêm ruột cấp tính, bệnh Celiac (dị ứng với Gluten, một loại Protein có trong lúa mạch) cũng có thể gây tiêu chảy ở trẻ sơ sinh.

Bất dung nạp sữa: đây là một trong những nguyên nhân khá phổ biến nhưng ít gặp hơn ở trẻ sơ sinh do trẻ sơ sinh khi sinh ra đã có sẵn khả năng sản xuất men Lactase để tiêu hóa đường Lactose trong sữa. Ở một số trẻ, khi chúng lớn lên, khả năng sản xuất loại enzyme này mất dần đi, khiến trẻ phải nói lời tạm biệt với hầu hết những sản phẩm sữa.

Thay đổi chế độ ăn đột ngột: đối với trẻ bắt đầu ăn dặm, việc làm quen với các loại thức ăn mới có thể gặp đôi chút trở ngại, khiến trẻ bị tiêu chảy hoặc đi ngoài phân sống. Việc chúng ta cần làm đó là hãy tập cho trẻ ăn dặm với những lượng thức ăn nhỏ, từ thức ăn đơn giản đến thực phẩm giàu dinh dưỡng, từ thức ăn lỏng đến đặc hơn, và theo dõi sự dung nạp của trẻ.

Chế độ ăn của người mẹ có thể ảnh hưởng đến chất lượng sữa. Các chất kích thích như cồn, Caffein (trong cà phê), Nicotin (trong thuốc lá) có thể gián tiếp ảnh hưởng đến trẻ bú mẹ.

nguyên nhân gây tiêu chảy ở trẻ sơ sinh

Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị tiêu chảy

Trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ. Chính vì thế những dấu hiệu của bệnh tiêu chảy thường gặp ở người lớn chưa chắc đã xuất hiện trên trẻ sơ sinh. Các mẹ bỉm sữa phải chú ý để phát hiện sớm những trường hợp trẻ sơ sinh bị tiêu chảy để có sự can thiệp sớm nhất.

Thông thường, trẻ sơ sinh đại tiện khoảng 2-5 lần/ngày, nhưng cũng có trẻ ị nhiều hơn hoặc ít hơn một chút. Nếu số lần bé đi ngoài nhiều, khoảng 8-10 lần/ngày thì đó là một dấu hiệu bất thường.

Phân của trẻ bú mẹ thường lỏng, màu nhạt và ít nặng mùi. Việc chúng ta cần làm là thường xuyên theo dõi, nếu có những biểu hiện khác thường, ví dụ như phân lỏng hơn, có mùi tanh, lợn cợn, có bọt hoặc nhầy máu thì đó đều là những dấu hiệu của bệnh tiêu chảy.

Khi trẻ bị tiêu chảy, nhu động ruột tăng lên, kèm theo sự co thắt cơ trơn khiến trẻ khó chịu, vì thế chúng có thể trở nên dễ cáu, quấy khóc nhiều hơn, bú ít hoặc bỏ bú. Ngoài ra, tiêu chảy do nhiễm khuẩn có thể kèm theo sốt, nôn.

Quan trọng nhất là chúng ta phải nhận diện những dấu hiệu của tình trạng mất nước vì đây là một trong những biến chứng đáng lo ngại nhất khi trẻ sơ sinh bị tiêu chảy. Các dấu hiệu mất nước bao gồm:

  • Nước tiểu đặc (màu vàng đậm và ít hơn bình thường) hoặc không có nước tiểu. Kiểm tra tã lót hoặc bỉm, nếu liên tục trong 6h tã bỉm của trẻ đều khô thì có nghĩa là có vấn đề.
  • Miệng dính, môi khô.
  • Trẻ có thể quấy khóc do khát, khi được cho uống nước, trẻ uống háo hức, uống nhanh và nín khóc nhưng nếu không được uống đủ trẻ lại tiếp tục khóc.
  • Trẻ rất ít hoặc không chảy nước mắt khi khóc.

Nếu có thêm một hoặc nhiều triệu chứng dưới đây thì có nghĩa là tình trạng mất nước đang trở nên nghiêm trọng:

  • Da trẻ khô, lạnh, mất tính đàn hồi (dấu véo da mất chậm hoặc rất chậm).
  • Mắt trũng sâu, các thóp trên đầu trũng sâu.
  • Mệt mỏi, li bì, trẻ không uống được nước, lay gọi không tỉnh.

Khi đó cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Các mẹ bỉm sữa cũng cần chú ý những yếu tố nguy cơ. Như đã nói ở phần trên, trẻ sơ sinh bị tiêu chảy có thể do nhiều nguyên nhân, và chúng ta có thể sàng lọc những nguyên nhân đó, ví dụ trẻ phải điều trị kháng sinh, hoặc trẻ có bố/mẹ có cơ địa dị ứng rõ ràng có nguy cơ bị tiêu chảy cao hơn những trẻ khác.

dấu hiệu trẻ sơ sinh bị tiêu chảy

Chăm sóc trẻ sơ sinh khi bị tiêu chảy

Thực ra, tiêu chảy là phản ứng của cơ thể nhằm loại bỏ các tác nhân gây bệnh ra khỏi đường ruột, vì vậy trong đa số trường hợp không nên sử dụng thuốc cầm tiêu chảy và thuốc chống nôn cho trẻ sơ sinh. Thay vào đó, những biện pháp sau nên được áp dụng:

Bổ sung nước và điện giải: trẻ sơ sinh có cân nặng nhỏ nên đặc biệt nhạy cảm với sự mất nước. Bổ sung muối và nước bằng dung dịch Oresol để tránh mất nước là việc đầu tiên phải làm. Chú ý pha dung dịch bù muối nước theo đúng tỷ lệ ghi trên nhãn và không pha cùng bất cứ thứ gì khác, kể cả sữa mẹ.

Nhiều bác sỹ khuyên vẫn nên cho trẻ tiếp tục bú mẹ, tuy nhiên cần cho bú nhiều lần hơn và chia lượng sữa thành nhiều phần nhỏ. Ngưng cho bú nếu có biểu hiện nôn trớ hoặc không dung nạp sữa.

Tránh xa đường: hãy bỏ qua những loại nước uống có chứa đường kể cả nước trái cây, vì đường và Sorbitol có trong nước hoa quả có thể kéo nước vào lòng ruột và khiến tình trạng tiêu chảy nghiêm trọng thêm.

Thay tã lót thường xuyên: vệ sinh sạch sẽ phần mông của bé bằng nước ấm, có thể dùng khăn sạch thấm nước và lau, tránh dùng giấy ướt. Thay bỉm hoặc tã lót ngay sau khi trẻ ị, vì những thành phần trong phân khi bị tiêu chảy có thể gây kích ứng làn da non nớt của trẻ, thậm chí gây phát ban.

Nói không với sữa ngoài, chất béo, hoặc bơ: hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh trở nên yếu ớt hơn bao giờ hết khi chúng bị tiêu chảy, vì vậy có thể không dung nạp được sữa bò. Chất béo cũng vậy. Hãy khoan nóng vội trong việc bồi bổ trẻ bằng những thức ăn giàu dinh dưỡng vì thường thức ăn nhiều chất đồng nghĩa với khó tiêu. Nước cháo loãng pha chút muối sẽ phát huy tác dụng hơn so với những loại súp nhiều đạm và chất béo.

Bổ sung Probiotics: những lợi khuẩn có trong các sản phẩm bổ sung men vi sinh có thể phát huy nhiều tác dụng hơn bạn tưởng. Ngoài khả năng bảo vệ đường ruột khỏi sự xâm nhập sâu hơn của vi khuẩn gây bệnh, những vi khuẩn thân thiện còn giúp tăng khả năng dung nạp sữa và điều hòa phản ứng miễn dịch tại đường ruột.

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh Probiotics có thể rút ngắn thời gian tiêu chảy trung bình khoảng 1 ngày, cũng như đẩy nhanh quá trình trục xuất các tác nhân gây bệnh là vi khuẩn hoặc virus ra khỏi cơ thể [2].

 

men vi sinh cho trẻ sơ sinh brauer

Men vi sinh cho trẻ sơ sinh từ 0-9 tháng tuổi của brauer.

Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy mẹ nên ăn gì?

Đây là câu hỏi được nhiều người đưa ra vì họ đều hiểu rằng chế độ ăn của người mẹ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng và chất lượng của sữa mẹ. Lời khuyên của các chuyên gia đó là bạn không cần một chế độ ăn đặc biệt hay những loại thức ăn khác khi đang cho con bú.

Hãy cứ tiếp tục duy trì chế độ ăn mà bạn đang theo, nếu nó đã cân bằng và đủ dinh dưỡng. Một gợi ý nhỏ cho những bạn băn khoăn về 1 chế độ ăn cân bằng, bao gồm:

  • Tinh bột: hãy chọn những loại ngũ cốc nguyên hạt để cung cấp đủ lượng Carbohydrate và chất xơ.
  • Sữa và sữa chua.
  • Protein: những loại protein lành mạnh có trong thịt nạc, cá, trứng, các loại đậu.
  • Và nhất là hãy chăm chỉ ăn rau và hoa quả.

Một số loại thức ăn sau không được khuyến khích cho những bà mẹ cho con bú, vì có thể ảnh hưởng đến mùi vị của sữa mẹ: chocolate, gia vị cay (quế, tỏi, cà ri, ớt), quả họ cam chanh, dâu tây, kiwi và dứa, những loại rau gây sinh hơi như hành tây, cải bắp, súp lơ, dưa chuột [4].

Lời kết: trẻ sơ sinh bị tiêu chảy là một cơn ác mộng khiến các ông bố bà mẹ lần đầu tiên làm cha mẹ vô cùng sợ hãi và lo lắng.

Lời khuyên của tác giả: tiêu chảy ở trẻ sơ sinh là bệnh nguy hiểm nhưng có thể hạn chế nguy cơ mắc bệnh bằng nhiều biện pháp. Hãy luôn nhớ rằng trẻ sơ sinh rất non nớt và dễ bị tổn thương, vì vậy các mẹ bỉm sữa hãy chú ý những tiểu tiết dù là nhỏ nhất để bảo vệ các bé yêu khỏi bệnh tiêu chảy đáng sợ nhé.

Tham khảo các dòng men vi sinh brauer cho bé theo các độ tuổi khác nhau của bé:

Bài viết có tham khảo các nguồn sau:

[1]. http://benhhoctieuhoa.com/benh-tieu-hoa/benh-dai-trang/tieu-chay-cap.html

[2]. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0088733/

[3]. https://www.babycentre.co.uk/a3565/diet-for-a-healthy-breastfeeding-mum

[4]. https://www.babycenter.com/404_are-there-any-foods-to-avoid-while-breastfeeding_8906.bc

Liên hệ làm đại lý phân phối độc quyền khu vực?